#HISTORIA STADIONU

Kibice Legii Warszawa od lat kultywują pamięć o legendzie naszego klubu, Kazimierzu Deynie. Zanim jednak przy Łazienkowskiej powstał pomnik poświęcony "Kace", a do stolicy udało się z USA sprowadzić prochy Deyny, pierwszym poważniejszym elementem "kultu" była flaga z wizerunkiem legendy Legii, która wieszana była przez lata na wszystkich meczach wyjazdowych.

Na Forcie Bema od połowy lat 90. działało wiele legijnych sekcji. W ostatnich latach ich liczba maleje. Sekcja zapaśnicza, z powodu ciągłego odcinania mediów, przeniosła się zupełnie do Legia Fight Club przy Łazienkowskiej. Budynek, który przez ponad ćwierć wieku był domem wielkich zapaśników naszego klubu, w tym medalistów igrzysk olimpijskich, ma już nowe przeznaczenie. Fotoreportaż z Fortu Bema - 28 zdjęć Bodziacha

21 kwietnia 2006 roku otwarte zostało pierwsze muzeum Legii Warszawa. To mieściło się w holu głównym pod trybuną Krytą. Oficjalnego przecięcia wstęgi dokonali Andrzej Piórkowski (ówczesny prezes SKLW) oraz Piotr Zygo (prezes klubu). Przy tej samej okazji, przy wejściu głównym do budynku klubowego, odsłonięto tablicę ku czci marszałka Józefa Piłsudskiego. Odsłonięcia dokonali mecenas Jerzy Lewiński oraz Joanna Onyszkiewicz, wnuczka marszałka Piłsudskiego. Uroczystości miały związek z obchodami 90-lecia Legii.

Przez długie lata młodzieżowe drużyny Legii miały mocno ograniczone pole do treningów. Młode Wilki, kiedy rozpoczynały przygodę w Legii, miały do dyspozycji place znajdujące się za bramkami, głównego boiska przy Łazienkowskiej. Zdecydowanie trudniej było z organizacją zajęć w okresie zimowym. Dopiero pod koniec 2000 roku wykorzystano jedną z sal na parterze pod trybuną krytą.

W 1976 roku sekcja pięcioboju nowoczesnego Legii wzbogaciła się o nowy ośrodek, podobnie jak kilka innych w tamtym czasie, przejęty od WKS-u Lotnik, rozwiązanego w roku 1975. Wcześniej legioniści musieli trenować w różnych lokalizacjach, co wiązało się z koniecznością dojazdów pomiędzy treningami poszczególnych dyscyplin. W ośrodku pięcioboju zlokalizowanym na terenie Fortu Bema można było ćwiczyć strzelanie oraz jeździectwo. Od 1985 roku w pobliżu (budynek nr 21) można było trenować również szermierkę - budynek ten, o powierzchni 844m2 z 1935 roku został przejęty przez sekcję szermierczą Legii (wcześniej, w latach 1930-85, funkcjonowała przy Łazienkowskiej w jednym z pomieszczeń pod trybuną krytą), ale był udostępniany również legijnym pięcioboistom.

Nie tylko hala przy ulicy 29 Listopada, w której przez długi czas (od 1956 roku do początku lat 90.) grali koszykarze i siatkarze Legii, była zaanektowana po wcześniejszej ujeżdżalni koni. Dziewięć lat przed rozegraniem pierwszego meczu koszykarzy Legii przy ul. 29 Listopada, do ujeżdżalni przy ulicy Szwoleżerów 4 przenieśli się bokserzy Legii. Początkowo zresztą nie tylko oni. Przed wojną była tam ujeżdżalnia 1 pułku szwoleżerów, przy którym zawiązana została sekcja jeździecka naszego klubu.

Stadion Legii obecnie jest jednym z najnowocześniejszych obiektów piłkarskich w Polsce. Dziennikarze mają do swojej dyspozycji wygodne miejsca na górze trybuny zachodniej, gdzie też zlokalizowane są kabiny komentatorskie. Jak się okazuje, w 1961 roku nasz stadion był pionierem w skali kraju pod względem przygotowania miejsc pracy dla dziennikarzy.

O budowie stadionu Legii oraz wielu innych obiektów, z których korzystali zawodnicy naszego klubu, pisaliśmy już wielokrotnie. Na stronie Centralnego Archiwum Wojskowego, opublikowany został ostatnio bardzo ciekawy zbiór fotografii, przedstawiający budowę trybun naszego stadionu w latach 1929-30. Na zdjęciach bardzo dobrze widać także, jak wyglądały tereny bezpośrednio przylegające do stadionu.

"Niechaj ta Spartakiada będzie zwycięską próbą" - pisał 9 września 1951 roku Przegląd Sportowy. Już sam fakt wydania PS tego dnia świadczy, że Spartakiada organizowana w Polsce była wielkim wydarzeniem sportowym i narodowym. Uroczystość otwarcia Spartakiady miała miejsce na stadionie Wojska Polskiego przy Łazienkowskiej.

Pewnie niewielu kibiców Legii wie, że ponad pół wieku temu nasz klub posiadał sekcję narciarską. Ta powstała w listopadzie 1950 roku (o samej sekcji na pewno napiszemy w najbliższej przyszłości) w Zakopanem, aby mieć możliwość regularnych treningów w odpowiednich warunkach.

Sekcja jeździecka Legii ma już 50 lat. Budynki, z których korzysta sekcja, mają jednak o wiele dłuższą historię. W czasach budowy Cytadeli Warszawskiej, w miejscu, w którym funkcjonuje legijne jeździectwo, stacjonował pułk kozaków, wchodzący w skład sił carskich w Warszawie.

Sekcja strzelecka Legii po otwarciu strzelnicy na Szczęśliwicach nadal miała sporo problemów. Jednym z nich był brak strzelnicy krytej, przez co treningi często rozpoczynano dopiero w maju, zamiast na przełomie lutego i marca. Dziś przypominamy miejsca, w których przez lata ćwiczyli zawodnicy sekcji strzeleckiej Legii.

Kiedyś Legia była klubem wielosekcyjnym i właściwie każda z sekcji jeśli nie zdobywała mistrzostwa Polski, to bardzo liczyła się w walce o krajowe trofeum. Podobnie było z sekcją motorowodną Legii. Początkowo legijni żeglarze trenowali głównie na Wiśle.

Legia obecnie na obozy przygotowawcze zazwyczaj wyjeżdża zagranicę. Hiszpania, Cypr, Francja, Austria, Niemcy - to najczęściej obierane kierunki przez drużynę. Przed laty nie dość, że Legia przygotowywała się do sezonu zazwyczaj w kraju, to jeszcze był okres, że większość sekcji korzystało z tego samego ośrodka przygotowawczego.

Po meczu Lech - Legia w Bydgoszczy, kibice którzy wbiegli na boisko, świętować z piłkarzami zdobycie Pucharu Polski, zostali wezwani na komendę i grożą im zakazy stadionowe oraz grzywny. Obecnie na wielu stadionach przekroczenie ogrodzenia jest surowo karane. W 1934 roku na stadionie Legii, wbiegnięcie na plac gry groziło... dalszym oglądaniem meczu w gorszych warunkach.

Otwarcie betonowego toru kolarskiego na stadionie Legii w 1930 roku pozwoliło na rozwój nie tylko sekcji kolarskiej, ale i motocyklowej naszego klubu. Ta powstała właśnie 1930 roku, ale niestety tylko przez kilka lat legioniści mogli ścigać się wokół boiska przy Łazienkowskiej.

Dziś jedynym śladem po dawnych basenach Legii jest skocznia. Resztki pawilonu wzdłuż ulicy Łazienkowskiej zostały w ostatnich tygodniach zrównane z ziemią. Oficjalne otwarcie pierwszej pływalni w Warszawie miało miejsce 14 listopada 1928 roku - a dokładniej, wtedy dokonano... pierwszego napełnienia basenu wodą. Wówczas jednak nawet przy okazji takich wydarzeń, organizowano oficjalne uroczystości.

Przedstawiając historię naszego stadionu pisaliśmy już o meczach reprezentacji Polski. Zresztą na dawnym stadionie Wojska Polskiego regularnie organizowano zawody międzynarodowe w różnych dyscyplinach. Zazwyczaj cieszyły się one sporym zainteresowaniem, a wówczas, chociaż samochodów było w latach 30-tych bez porównania mniej niż obecnie, stały one w korkach.

21 września 1930 roku komplet widzów zawitał na stadion Legii przy okazji uroczystego otwarcia stadionu. Na zawodach zorganizowanych przez nasz klub na obiekcie im. marszałka Józefa Piłsudskiego, najciekawiej było podczas biegów, w których startowali Janusz Kusociński i Stanisław Petkiewicz. "Nurmi - Petkiewicz - Kusociński przed sensacyjnym biegiem na 5 klm. w piątek 19 b.m. podczas otwarcia stadjonu D.O.K.I." - zapowiadał dzień przez zawodami PS.

Basen Legii służył nie tylko pływakom i waterpolistom naszego klubu oraz zawodnikom innych sekcji Legii, ale także reprezentacji Polski. 23 i 24 sierpnia 1930 roku odbył się na Legii bardzo zacięty mecz pływacki Polska - Czechosłowacja, wygrany przez biało-czerwonych 51-50. Dziennikarze chwalili warszawską publiczność. "Basen łazienkowski wypełniały tłumy, nie gapiów lecących na sensację, a znawców - smakoszów pływactwa. W sobotę i niedzielę tłum ten szalał" - relacjonował tygodnik 'Stadjon'.

Nie tylko Przegląd Sportowy w latach 30. interesował się budową stadionu Legii. Nasz obiekt odwiedził także Józef Włoderkiewicz z tygodnika "Stadjon", który opisywał swoje wrażenia. "Przede wszystkiem zdziwiony zostałem asfaltem, jaki pokrył ul. Myśliwiecką" - pisał autor.

Budowa stadionu Legii jest obecnie śledzona przez tysiące kibiców. Zainteresowanie budową naszego stadionu było spore także przed 80-ciu laty. To co łączy oba stadiony to fakt, że w momencie oddania do użytku, nie miały sobie równych w kraju. "Monument i chluba sportu polskiego. Stadion im. Marszałka Piłsudskiego - gotowy" - pisał Przegląd Sportowy w lipcu 1930 roku.

Jak już wspominaliśmy, otwarcie toru kolarskiego na stadionie Legii miało miejsce 30 sierpnia 1930 roku. "Legia postarała się, aby na zawody te sprowadzić sprinterów zagranicznych o dobrej marce, nie przewyższających jednak zbytnio naszych zawodników" - pisał PS. Jak opisywała zawody otwarcia prasa, nie brakowało na nich błędów organizacyjnych.

Przed laty korty Legii tętniły życiem każdego dnia i regularnie organizowano na nich spotkania Pucharu Davisa, czy mecze międzypaństwowe. W maju 1957 roku specjalnie przed zawodami Pucharu Davisa na kortach naszego klubu wymieniono nawierzchnię. "Szary kolor płyty ustąpił miejsca czerwieni: kort na Torwarze gotowy" - pisał Przegląd Sportowy.

Dziś pewnie mało kto wie, że przed laty boczne boisko Legii służyło nie tylko piłkarzom, ale i bokserom, czy sekcji jeździeckiej. To właśnie tu, 12 listopada 1950 roku zorganizowano pierwsze w Polsce powojenne zawody jeździeckie. Chociaż warunki były trudne, a w tym samym czasie rozgrywano mecz piłkarski Gwardia - Legia w piłkę nożną, zawody hippiczne obejrzało 4 tysiące widzów.

W listopadzie 1950 roku tenisiści Legii mogli trenować nie tylko na powietrzu, ale i na krytym korcie, który powstał przy ulicy Wolskiej. W tym samym czasie łyżwiarze naszego klubu dość często korzystali z jeziorka Kamionkowskiego, na którym odbywały się nie tylko treningi, ale i zawody.

W drugiej połowie lipca 1939 roku stadion Legii był miejscem startu kolarskiego wyścigu dookoła Polski. "W sobotę 22 lipca przed godziną 9 rano zgromadzimy się na stadionie Wojska Polskiego, gdzie nastąpi start do biegu. Zaprosiliśmy oczywiście pp. Posłów węgierskiego, rumuńskiego i bułgarskiego.

28 czerwca 1939 roku o godzinie 17:30 na stadionie Legii odbyła się "Wielka Rewia Asów Sportu". Pieniądze zebrane w ten sposób trafiły na Fundusz Obrony Narodowej, założony przez Prezydenta RP trzy lata wcześniej. Plan na ten dzień był dość precyzyjny:

Przed laty na stadionie Legii odbywały się różne imprezy, nie tylko mecze piłkarskie. Dwa i pół miesiąca przed wybuchem II Wojny Światowej, na naszym stadionie miały się odbyć dwa mecze jednego dnia - lekkoatletyczny i bokserski. Jako, że na oba spotkania miała przyjść różna grupa widzów, wówczas mocno myślano nad logistyką.

Ostatnio opisywaliśmy szczegółowo ceremonię otwarcia pierwszego lodowiska w stolicy, która miała miejsce w styczniu 1954 roku. Już wtedy prasa wskazywała wiele niedoróbek. Wiadomo jednak było, że trybuny Torwaru będą rozbudowywane. Dalsze prace wzbudzały zainteresowanie warszawiaków i prasy. Szczególnie ostro o niedotrzymywaniu terminów przy budowie pisał Przegląd Sportowy.