#HISTORIA STADIONU

W zeszłym tygodniu pisaliśmy o tym, że niewiele brakowało, a pierwsze sztuczne lodowisko w Warszawie mogło powstać w zupełnie innym miejscu, niż po parzystej stronie ulicy Łazienkowskiej. Tak jak obawiał się Przegląd Sportowy, budowa trwała dłużej i nie zakończyła się do końca 1952 roku.

Pod koniec 1953 roku do użytku oddane zostało lodowisko Torwar, na którym swoje mecze rozgrywali hokeiści naszego klubu. Początkowo, jak wiadomo, lodowisko nie miało zadaszenia. To pojawiło się dopiero po kilkunastu latach użytkowania. Dziś LL! przypomina, że początkowo lodowisko zbudowane naprzeciwko stadionu Legii miało powstać na... Mokotowie.

Na początku lat 90. część sekcji warszawskiej Legii została przeniesiona z Łazienkowskiej na Fort Bema (taką nazwę nosi od 1921 roku). Początkowo zawodnikom i trenerom mówiono, że to tylko czasowa przeprowadzka. Niestety, legijne sekcje na Łazienkowską już nie wróciły i raczej nigdy nie wrócą (niebawem z Łazienkowskiej może zostać wyrzucona sekcja strzelecka Legii).

Do budowy nowego stadionu Legii na ok. 35 tysięcy widzów, który miał powstać na tyłach dawnej Żylety (pisaliśmy o tym w ostatniej części "Historii stadionu"), zgłosiło się tylko jedno konsorcjum - złożone z niemieckich firm HMB Stadien und Sportstattenbau GmbH razem z Wayss und Freytag Schlusselfertingbau AG i Krupp Stahlbau Hannover GmbH.

O budowie nowego stadionu Legii mówiło się przynajmniej 20 lat. Długo pozostawał on jedynie w sferze planów. W końcu, w 1997 roku Daewoo zaczęło interesować się inwestycją w tereny przy Łazienkowskiej, ale problemem okazał się fakt posiadania prawa własności do terenów, na których znajdował się dotychczasowy stadion, przez Agencję Mienia Wojskowego. Ta wówczas nie była skłonna do odstąpienia terenów miastu.

Parzysta strona ulicy Łazienkowskiej wyraźnie różni się od tego, jak wyglądała przed laty. Obecnie normą jest, że mecze hokejowe rozgrywane są w zadaszonej hali. Tymczasem legioniści przez długie lata rozgrywali swoje mecze pod gołym niebem. Dopiero w październiku 1967 roku Torwar został pokryty dachem, a inauguracyjne mecze I ligi były rozgrywane przy wyższej liczbie widzów, co przyniosło sekcji większe dochody.

W ostatnich tygodniach rozebrana została trybuna Kryta. Ta kiedyś służyła nie tylko kibicom i piłkarzom Legii, ale także wielu legijnym sekcjom, o czym pisaliśmy już w poprzednich częściach historii stadionu. Tam także swoją siedzibę mieli szermierze Legii - sekcja, która w latach 50-tych radziła sobie doskonale.

Wczoraj po raz ostatni kibice Legii obejrzeli spotkanie pierwszego zespołu Legii z trybuny Krytej. Pod koniec meczu spiker poprosił jednak publiczność, by nie zabierała do domu krzesełek, jak to miało miejsce przy pożegnaniu Żylety. Przypomnijmy, że półtora roku temu kibice wykonali pierwsze prace przy rozbiórce stadionu ;) Na Krytej - z trzech sektorów trybuny Górnej będzie można jeszcze zobaczyć dwa mecze Młodej Ekstraklasy.

Obecnie piłkarze Legii do nowego sezonu przygotowują się w Grodzisku Wielkopolskim. W 1960 roku sekcje Legii (nie tylko piłkarze, ale również hokeiści, lekkoatleci, koszykarze i wiele innych legijnych drużyn) na obozy jeździło do ośrodka przygotowawczego klubu w Czerwińsku. Odbywały się w nim także przygotowania dla juniorów, a obozy niektórych sekcji trwały czasami nawet 30 dni! Przed tygodniem przeprowadziliśmy dla Was konkurs, w którym pytaliśmy o pojemność trybuny odkrytej po jej przebudowie w 1960 roku. Jak się okazuje pytanie nie było łatwe (odpowiedź znajdziecie w dzisiejszym odcinku), bowiem poprawnej odpowiedzi udzieliła tylko jedna osoba, która otrzymała od nas e-maila w domenie @legionista.com.

Ostatnio opisując historię obiektów Legii pisałem o wybudowaniu na Łazienkowskiej drugiego w Polsce sztucznego oświetlenia. Dziś również wracamy do tego wydarzenia, cytując między innymi świętej pamięci Kazimierza Górskiego, wspominającego mecz z Aarhus. Dowiecie się również ile Legia zarobiła na organizacji meczu z Duńczykami, a także o remoncie basenów, terenów sekcji tenisowej oraz ratowaniu przystani Legii na Wiśle. Dziś przy Łazienkowskiej nowy stadion buduje firma Polimex-Mostostal. Mostostal miał swój udział także w pracach przed 49 laty. Przy okazji dzisiejszej części zachęcamy do wzięcia udziału w konkursie z nagrodami. Szczegóły znajdziecie w poniższym tekście.

Rok 1960 kibicom Legii kojarzy się z pewnością z instalacją sztucznego oświetlenia na naszym stadionie. Mało kto jednak pamięta, że to właśnie w tym roku na trybunie odkrytej, która później będzie nazywana "Żyletą" (a dokładniej środkowy jej sektor) zamontowano drewniane ławki. Wcześniej na wale wzdłuż boiska były jedynie miejsca stojące. Największe zainteresowanie towarzyszyło jednak oddaniu do użytku sztucznego oświetlenia (zdemontowanego dopiero w grudniu zeszłego roku). Jak na tamte czasy, było to nie lada wydarzenie. Wcześniej jednak legioniści rozegrali kilkanaście spotkań ligowych.

Ze stadionu Legii coraz częściej korzystała reprezentacja Polski, jednak z biegiem lat także obiekt Wojska Polskiego trzeba było wyremontować. Oprócz remontu trybun i budynku klubowego postanowiono zainstalować maszty oświetleniowe, które pozwalałyby na rozgrywanie meczów także w godzinach wieczornych. Do 59 roku sztuczne oświetlenie pozostawało jednak tylko w sferze planów. W latach 1950-59 Legia pozyskała jednak dwa bardzo ważne obiekty - lodowisko dla sekcji hokejowej i halę sportową przy 29 Listopada. Z tej drugiej, znajdującej się dosłownie kilkaset metrów od stadionu przy Łazienkowskiej, zaczęli korzystać m.in. koszykarze i gimnastycy Legii, a także przedstawiciele wielu innych dyscyplin.

Już ostatnio w historii stadionu Legii przedstawiałem wygląd obiektów naszego klubu po wojnie. Jako uzupełnienie warto dodać, że w 1946 roku na naszym stadionie mistrzostwo zdobyła Polonia Warszawa, której boisko nie nadawało się po wojnie do użytku. "W roku 1946 stadion Legii stał się miejscem pierwszych powojennych mistrzostw Polski, których nieoczekiwanym zwycięzcą została warszawska, bezdomna Polonia. Jej stadion przy Konwiktorskiej rozjeździły podczas powstania niemieckie czołgi (...)" - pisze w "Mojej historii futbolu" Stefan Szczepłek. Zresztą już przed wojną zarówno Polonia, jak i Warszawianka korzystały z obiektu Legii. Z naszym stadionem wiążą się również losy pierwszych powojennych spotkań reprezentacji Polski.

W ostatniej części historii stadionu Legii opisywaliśmy co działo się z obiektami naszego klubu w czasie wojny i bezpośrednio po niej. Dziś raz jeszcze wracamy do opisu powojennego krajobrazu na Łazienkowskiej i Myśliwieckiej, cytując śp. Kazimierza Górskiego, a także opisujemy co dalej działo się z obiektami Legii. Te dosyć szybko były odbudowywane i większość sekcji już kilka miesięcy później mogła normalnie startować w rozgrywkach. Ciekawostką tego odcinka jest z pewnością opis meczu z Partizanem Belgrad z 1946 roku, który miał podteksty polityczne. O tym, że także kilkadziesiąt lat temu kibicom zdarzało się wtargnąć na plac gry, przeczytacie tylko u nas.

Niestety, kolejne lata okazały się najgorszymi w historii naszego klubu. Legia po raz jedyny w historii spadła w ekstraklasy, a następnie "uwojskowienie" drużyn sprawiło, że wiele naszych sekcji przestało funkcjonować. Natomiast w 1939 roku wybuchła II Wojna Światowa i obiekty Legii zostały zajęte przez Niemców. Po kilku latach wojny trzeba było zaczynać wszystko od nowa... Zanim jednak do tego doszło, na Legii odbywały się mecze międzypaństowe w różnych dyscyplinach. 17 września 1937 roku na stadionie Legii reprezentacja Polski zremisowała z Niemcami 1-1, a 4 dni przed wybuchem II wojny światowej, odbył się mecz Polska - Węgry.

W minionym tygodniu pisaliśmy o meczu otwarcia na stadionie Legii. Warto dodać, że pierwotnie otwarcie stadionu miało się odbyć trochę później, a legioniści mieli zagrać z innym rywalem. Otwarcie miało nastąpić 21 września 1930 roku (a nie 15 sierpnia), a na inaugurację reprezentacja Polski miała zmierzyć się z reprezentacją Włoch. Gdy było już pewne, że Włosi do Warszawy nie przyjadą, planowano mecz z klubem Corinthians z Londynu. Ostatecznie legioniści zagrali z Europą Barcelona. Hiszpanie w drodze powrotnej do kraju po tournee w Skandynawii, zagrali mecz towarzyski z Legią.

Kiedyś przy Łazienkowskiej funkcjonowało wiele sekcji naszego klubu. Pod trybuną Krytą były sale dla pięściarzy i szermierzy, wokół boiska znajdował się tor kolarski oraz bieżnia przygotowana do zawodów lekkoatletycznych. Nie powstał za to planowany hipodrom. Dziś na Łazienkowskiej pozostali jedynie piłkarze... W kolejnej części historii stadionu Legii przeczytacie o otwarciu na Legii basenu, a także o projekcie trybuny Krytej. Wiele projektów najnowocześniejszej wówczas trybuny w Polsce miało tę samą wadę, a architekta, który ją wyeliminował znaleziono dopiero we Lwowie. Zachęcamy do lektury.

Obecnie trwa budowa stadionu przy Łazienkowskiej, który pomieści ponad 31 tysięcy widzów (pojemność będzie się zmieniała w zależności od rozgrywek). 84 lata temu w planach była budowa trybun na... 600 miejsc siedzących. O ile obecnie prace idą pełną parą, przed wojną nie brakowało komplikacji i opóźnień. Legii w końcu groziło odebranie prawa pierwszeństwa do boiska, które w 1922 roku dało jej Ministerstwo Spraw Wojskowych. Zachęcamy do lektury drugiej części historii stadionu Legii.